PHAN THI NGÔN NGỮ HẠT CÁT TRẮNG THÙY DƯƠNG


Phan Thị Ngôn Ngữ, tên thật là Phan Thị Ngôn sinh quán tại Diên Khánh, Khánh Hòa, là nữ sinh trường Nữ Học Nha Trang. Ra hải ngoại năm 1993, định cư tại vùng Virginia. Tập thơ đầu tiên là “Vọng khúc”, rồi sau đó là “Tạ Tình Khúc”, “Lỗi một vần gieo” và “Dùng dằng”

Thơ Phan Thị Ngôn Ngữ chan chứa kỷ niệm quê nhà, như tác giả đã thổ lộ với phóng viên RFA “Tôi làm thơ giống như viết nhật ký bằng văn vần. Đối với tôi, tôi thích nhất chủ đề quê hương, tại vì trong quê hương nó bao gồm hết tất cả…” Qủa thế! Bỏ nước ra đi là một lựa chọn bi đát của Phan Thị Ngôn Ngữ và tất cả những ai mang căn cước tị nạn cộng sản. Hẳn ra đi chạy trốn cộng sản trong cuộc hành trình tìm tự do, nhưng dân Việt đã phải trả một giá quá đắt, phải đánh đổi tất cả, quê hương, gia đình, sự nghiệp, để bước vào một tương lai vô định, nên ai cũng dùng dằng, nửa đi nửa ở:

Dùng dằng như chuyến tàu ngang
muốn quên ga cũ lại mang mang lòng
dùng dằng như nắng nhớ sông
như triều nhớ biển như đồng nhớ mưa
dùng dằng như buổi tiễn đưa
không vơi lòng nhớ chưa vừa dạ thưa

Trong sự lựa chọn bi đát đó, dân Việt đã phải chấp nhận một vết dao nhọn như thể vết chém cắt đứt tình cảm với người yêu và người thân, với quê cha đất tổ, nên ai cũng dùng dằng, vì qúa đau xót, không nỡ đánh mất tất cả:
dùng dằng như thể tơ vương
mối buông sợ đứt mối nương sợ tình
dùng dằng như kẻ tình chung
nửa lao ngọn sóng nửa cùng đáy sông

Dùng dằng, nhưng đành nhắm mắt lao vào cuộc hành trình vô định, tác giả cảm thấy hồn mình cứng đọng như rong rêu củi mục hay hơn nữa như gỗ đá:

Sáng hôm nay hồn ta như gỗ mục
Nhìn quanh đời ẩm mốc những đợi trông
Nhìn lại ta héo úa dấu môi hồng
Đã hóa thạch từ nụ cười thơ trẻ

Sáng hôm nay – hồn ta sao quạnh quẽ
Đôi mắt nào vừa khép lại đêm qua

Thế là tác giả đã phải lựa chọn dứt khoát ra đi, bỏ lại tất cả để chấp nhận thân phận lưu vong, cô đơn lạc lỏng nơi đất khách quê người:
Ta một mình-bơi ngược nhánh sông xưa
Một đời – ta đi tìm nắng tìm mưa
Ta tìm nhau – chỉ thấy hoàng hôn đọng
Ta tìm nhau – đuổi hoài như chiếc bóng
Ngã bên đường đứng khóc giữa hư không

Trong nỗi cô đơn tột cùng như thể chết lặng giữa hư không, Phan Thi Ngôn Ngữ đã tìm về những hình ảnh yêu dấu đã mất. Trước tiên là hình bóng mẹ hiền cách xa, mòn mỏi nhớ mong:

Mai mốt con về vá mảnh áo cũ
Bên mẹ tuổi già bóng rũ chân xiêu
suốt một đời con phiêu bạt cũng nhiều
vẫn chưa bằng mẹ vạn điều cay đắng

Bên cạnh bóng mẹ hiền là hình bóng cha kiêu hùng trong bộ quân phục đượm mùi thuốc súng, một thời xả thân bảo vệ quê hương:

Cha đã hao mòn với tháng năm

Chôn xuống – đào lên manh áo trận

Chiều chiều bên giậu đứng nhìn câm

Nghe nặng tình quê mấy nỗi buồn

Những đồng đội cũ giạt muôn phương

Quê hương vá mãi chưa lành sẹo

Cha xót lòng … đau một vết thương!

Cạnh bóng mẹ hiền, và cha hùng, còn phảng phất bóng dáng “người ấy” đã ra đi biền biệt, để lại một trống rỗng đoạn trường:

Ta về áo đẫm hơi sương

Giang tay ôm cả đoạn trường tháng năm

Người đi từ ấy trăng rằm

Rừng xa ngậm ngải tìm trầm thấy đâu

Non cao sương trắng mái đầu.

Bình nguyên‐phố thị…trầm sâu một ngày.

Thế là em đã ôm cả đoạn trường để ra đi, chấp nhận một mất mát tột đỉnh, mãi mãi trống vắng vì thiếu bóng anh cận kề:

Mất anh rồi – anh ra đi mãi mãi

Cát bụi quân trường khép lại đời trai

Nợ núi sông còn trăm nẻo đường dài

Sao vội thế anh ơi đừng chết nhé

Em không khóc mà chỉ thầm gọi khẽ

Giữa hồn em băng giá lạnh vô cùng

Giữa hồn em là sương khói mênh mông.

Ra đi, không chỉ là chết trong lòng một ít, mà là chết tất cả, nên nhà thơ không thể ngăn dòng nước mắt phân ly. Nỗi nhớ cuộn lên theo khói thuốc tưởng tượng của ai đó năm nào:

Vào tóc cũng theo người

Từng cọng bỏ ta đi

Mỗi sớm mơi thức dậy

Sầu đứng khóc phân ly

Khói thuốc đốt năm xưa

Còn vàng tay nỗi nhớ

Đốm lửa hoài cháy đỏ

Soi lòng sâu thẳm đen.

Nhìn khói thuốc tưởng tượng mà nhớ đến người xưa rồi đành tạ lỗi với người, vì chèo đã lỡ nhịp, nghìn trùng xa cách:

Anh chỉ nợ em một lời giã biệt

Em cũng nợ anh một lần nuối tiếc

Thuyền chửa ra khơi chèo lỡ nhịp rồi!

Mai ta có về trên nhánh sông đôi

Hai bờ vắng đuối nhìn nhau khóc vội

Anh bên ấy buổi hoàng hôn sắp tối

Em bên này – đêm muộn đóm sao rơi

Xa mẹ, xa cha, xa anh, Phan Thị Ngôn Ngữ luôn cánh cánh bên lòng nỗi nhớ quê hương, từng đêm từng ngày xót xa “trông về quê mẹ ruột đau chín chìu”

Ở đây đèn phố trăng ngàn

Đêm chong dạ nhớ ngày vàng mắt trông

Quê cha đổi mạch thay dòng

Tứ phương về trụ giữa lòng mẹ xưa

Từ nỗi mất mát lớn lao đó, nhà thơ hình như đã hóa thân, nhìn đời bằng cặp mắt của một triết nhân, luận về ý nghĩa của đời người và người đời:

Buồn từ ngọn cỏ vạt cây

Xót từ ánh mắt bàn tay ngỡ ngàng

Kiếp người thống khổ lầm than

Tình người như đóm lửa tàn bơ vơ.

Đến đây, xin dừng lại để cùng Phan Thị Ngôn Ngữ nhớ về Nha Trang cát trắng, nhớ quê hương Việt Nam đẹp xinh, nơi đó còn có bao nhiêu người thân, và nhất là còn có người bạn của tác giả như Tuyết Lan, mẫu thân của Mẹ Nấm -Nguyễn Ngọc Như Quỳnh, nữ sinh Thánh Tâm, người chiến sĩ dân chủ đang mỏi mòn nhớ con thơ từ ngục tù cộng sản.

NQS, MN và HS xin tạm biệt, hẹn gặp lại quí thính giả trong TCYN lấn tới.

Ngô Quốc Sĩ

You May Also Like

Leave a Reply